Apeninski planinski lanac, koji se proteže duž gotovo čitavog italijanskog poluostrva, već dugo predstavlja zagonetku za geologe. Zemljina kora na ovom području istovremeno se rasteže duž planinskog lanca i sabija na njegovim rubovima, dok se pojedini delovi terena podižu, a drugi tonu.
Nova studija mogla bi da ponudi objašnjenje ovog neobičnog ponašanja. Naučnici smatraju da se Zemljina kora duboko ispod Italije postepeno „otkopčava“, odnosno da dolazi do odvajanja njenih dubljih slojeva, piše Science Alert.
Apenini su nastali sudaranjem tektonskih ploča, procesom koji je tokom miliona godina nabirao i zadebljavao koru i stvarao planine. Međutim, tektonski sistem ispod Italije kasnije je počeo da se menja.
Dok se kamena ploča koja tone u Zemljin plašt povlačila, iza planinskog lanca kora je počela da se razmiče. Tim procesom otvoreno je Tirensko more. Tako je nastala neobična situacija u kojoj se spoljašnji deo Apenina sabija, dok se unutrašnji deo istovremeno rasteže.
Pre oko dva miliona godina glavna faza širenja Tirenskog mora završila se, a sabijanje na apeninskoj fronti značajno je usporilo. Deformacije su se, međutim, nastavile, što je naučnicima ukazalo da iza njih mora da postoji još jedan mehanizam.
Tim geologa sa Univerziteta u Firenci, predvođen Stefanom Tavanijem, smatra da je reč o procesu poznatom kao delaminacija. Tokom njega gusti donji deo Zemljine kore i litosfere odvaja se od gornjeg dela kore i tone dublje u plašt.
Prema novoj analizi, ovo odvajanje ne odvija se istovremeno ispod čitavih Apenina. Postoji svojevrsna pokretna fronta koja se postepeno pomera ispod Italije prema jadranskoj strani.
Naučnici su analizirali višedecenijska seizmička merenja, GPS podatke, satelitska radarska posmatranja i podatke o Mohorovičićevom diskontinuitetu, granici između Zemljine kore i plašta.
Duž više od 500 kilometara Apenina pronašli su zonu u kojoj se strukture kore sa tirenske i jadranske strane preklapaju. Istraživači smatraju da upravo ta zona predstavlja frontu na kojoj dolazi do odvajanja donjih slojeva.
Zanimljivo je da se oko tog područja grupišu i zemljotresi. Iza fronte njihovi mehanizmi uglavnom ukazuju na rastezanje kore, dok ispred nje pokazuju sabijanje.
GPS podaci dodatno podržavaju ovu teoriju. Unutrašnji deo planinskog pojasa širi se brzinom od približno četiri milimetra godišnje, dok se na njegovom spoljašnjem rubu beleži sabijanje od oko dva milimetra godišnje.
Naučnici ovaj proces porede sa harmonikom. Dok se jedan deo planinskog sistema rasteže, drugi se istovremeno skraćuje.
Kada se gusti donji slojevi odvoje i počnu da tonu, kora iznad njih oslobađa se njihovog opterećenja. Tada može da se podigne i rastegne, dok područje ispred pokretne fronte, gde su dublji slojevi još povezani, nastavlja da tone i trpi pritisak.
Istraživači naglašavaju da njihov model još ne daje konačnu sliku svega što se događa ispod Italije. Potrebna su dodatna istraživanja kako bi se preciznije utvrdila struktura tektonskih ploča i način na koji se proces razvija tokom vremena.
Ipak, Apenini bi mogli da predstavljaju retku priliku da naučnici praktično u realnom vremenu posmatraju kako se duboki slojevi Zemlje razdvajaju i kako taj proces menja površinu. Rezultati istraživanja objavljeni su u časopisu „Communications Earth & Environment“.
Pedofil pronađen MRTAV 🚨🚨
Od 1. oktobra nove terapije za rak pluća u Srbiji 🧑⚕️
Autor: redportal.rs
