Veštačka inteligencija otkrila 73 dosad nepoznata VULKANA na dnu okeana 🌋

Veliko naučno otkriće

Naučnici su uz pomoć veštačke inteligencije otkrili 73 do sada nepoznate vulkanske kaldere skrivene na dnu okeana. Ovo otkriće više nego utrostručuje broj poznatih podmorskih kaldera i moglo bi da bude od velikog značaja za procenu budućih vulkanskih opasnosti. Istraživanje je predvodio tim vulkanologa na čelu sa Andreom Verolinom sa Univerziteta Paris-Saclay u Francuskoj, prenosi Science Alert.

Većina vulkanske aktivnosti na Zemlji odvija se ispod površine mora, gde se tektonske ploče neprekidno pomeraju, sudaraju i podvlače jedna ispod druge. Iako su mnoge podmorske erupcije relativno slabe, povremeno dolazi do izuzetno snažnih eksplozija.

Na mestima takvih erupcija nastaju kaldere, velike depresije nalik kraterima koje se formiraju kada se zemljište uruši u ispražnjenu magmatsku komoru vulkana. Dok su neke od njih odavno neaktivne, druge mogu ukazivati na vulkanske sisteme koji bi u budućnosti ponovo mogli da prorade.

Podmorske kaldere mogu izazvati snažne erupcije, cunamije, udarne talase i ogromne količine vodene pare. Kao primer navodi se erupcija vulkana Hunga Tonga-Hunga Ha'apai iz 2022. godine, koja je izazvala atmosferske udarne talase koji su stigli do svemira, cunamije širom Pacifika i štetu hiljadama kilometara daleko.

Pošto je pre ovog istraživanja bilo poznato manje od 30 podmorskih kaldera, naučnici su imali veoma ograničenu bazu podataka.

Kako bi pronašli nove vulkanske strukture, istraživači su prilagodili algoritam veštačke inteligencije koji je prvobitno razvijen za otkrivanje udarnih kratera na Marsu. Zatim su ga primenili na batimetrijske mape koje prikazuju reljef okeanskog dna.

Algoritam je u početku izdvojio čak 87.435 mogućih lokacija. Nakon primene dodatnih filtera i detaljne ručne provere, broj kandidata smanjen je na 78 verovatnih kaldera. Među njima je bilo 5 već poznatih, čime je potvrđena preciznost metode, dok su preostalih 73 predstavljale nova otkrića.

Rezultati istraživanja pokazali su i gde se ove vulkanske strukture najčešće nalaze. Osam novootkrivenih kaldera smešteno je duž srednjooceanskih grebena, odnosno na granicama tektonskih ploča.

Još 9 pronađeno je u vulkanskim lukovima, dok se čak 61 nalazi unutar samih tektonskih ploča, uglavnom u lancima podmorskih planina, a ne na njihovim granicama. Naučnici su posebno izdvojili sedam novootkrivenih kaldera kao prioritet za buduća istraživanja, jer njihov položaj, dubina i oblik ukazuju da bi mogle biti ključne za bolje razumevanje opasnosti koje predstavljaju podmorski vulkani.

Istraživači ističu da ovom studijom nije utvrđeno da li su novootkrivene kaldere trenutno aktivne. Međutim, podsećaju da su prethodna istraživanja pokazala kako čak i vulkani koji se smatraju ugašenim mogu ponovo da postanu aktivni usled postepenog nakupljanja magme.

- Naš skup podataka popunjava veliku prazninu u dosadašnjim opažanjima i pruža ponovljiv i nadogradiv okvir za karakterizaciju podmorskih vulkana, naglašavajući potrebu za njihovim uključivanjem u buduće globalne procene vulkanskih opasnosti - navode istraživači.

- Naš cilj nije stvoriti potpuni globalni popis, već uspostaviti transparentan i ponovljiv okvir koji pruža pouzdanu osnovu podataka, a koja se može proširivati kako postanu dostupne batimetrijske karte veće rezolucije i buduće studije - zaključuje se u radu objavljenom u časopisu Communications Earth & Environment.