Kalifornijum, sintetički radioaktivni element koji se ne javlja u prirodi, smatra se najređim metalom na planeti.
Kalifornijum se ne dobija klasičnim rudarskim postupcima, niti postoji u prirodnim ležištima, već se stvara isključivo u nuklearnim reaktorima. Upravo zbog izuzetno složenog procesa proizvodnje, kao i malih količina u kojima je dostupan, ovaj metal ima poseban status u svetu nauke i visoke tehnologije.
Proizvodnja i cena
Kalifornijum danas proizvode samo Rusija i Sjedinjene Američke Države, a godišnje količine ne mere se kilogramima ili gramima, već mikroskopski malim količinama. Cena, u zavisnosti od izotopa i namene, može dostići desetine miliona dolara po gramu.
Upotreba kalifornijuma
Najpoznatiji i najvažniji izotop je kalifornijum-252, snažan izvor neutrona. Zbog toga se koristi u specijalizovanim oblastima – od nuklearne medicine i naučnih istraživanja, do analize materijala, kontrole industrijskih procesa i pojedinih primena u nuklearnoj energetici. Nacionalna laboratorija Ouk Ridž u SAD navodi da se kalifornijum-252 koristi, između ostalog, u analizi uglja i cementa, ispitivanju materijala bez oštećenja, detektorima i medicinskim istraživanjima.
Kako je otkriven kalifornijum
Kalifornijum je prvi put dobijen 1950. godine u Berkliju, u Kaliforniji, po kojoj je i dobio ime. Kraljevsko hemijsko društvo navodi da su ga sintetisali Stenli Tompson, Kenet Strit, Albert Đorso i Glen Siborg, bombardovanjem kirijuma alfa-česticama.
Razlika između sintetičkih i prirodnih metala
Treba praviti razliku između sintetičkih i prirodnih metala. Ako se posmatraju samo metali koji se mogu naći u Zemljinoj kori, rekorder po retkosti je osmijum. On se dobija u izuzetno malim količinama, uglavnom kao primesa u rudama drugih metala, vadi se u Južnoj Africi, Rusiji, SAD, Kanadi i Kazahstanu.
Osmijum - najređi prirodni metal
Osmijum pripada grupi platinskih metala i poznat je kao jedan od najgušćih stabilnih elemenata. Njegovo prisustvo u Zemljinoj kori toliko je malo da se često opisuje u delovima na milion ili čak u još manjim jedinicama. U praksi, to znači da se u toni stene može nalaziti manje osmijuma nego što teži zrno peska.
Zašto su retki metali važni
I kalifornijum i osmijum pokazuju da retkost metala više nije samo pitanje nakita, tržišne cene ili berzanske potražnje. U savremenoj nauci najvredniji su upravo oni materijali koji se mogu dobiti u gotovo nezamislivo malim količinama, ali čija svojstva imaju značaj za medicinu, energetiku, industriju i istraživanja na granici današnjih tehnoloških mogućnosti.
Jokić kažnjen sa pedeset hiljada dolara 🏀😮
Tramp prima kralja Čarlsa nakon napada u Vašingtonu 🤴
Autor: redportal.rs
