Izložba Ivane Radovanović O BUDUĆE VRIJEME DA LI SI MI TUĐE biće otvorena u utorak 20. oktobra u 19 časova u Galeriji Kolarčeve zadužbine. Tekst o izložbi napisala je Danijela Purešević, istoričarka umetnosti, koji sledi u nastavku.
Dijalekt umetničkog jezika Ivane Radovanović poseduje naglašenu zvučnost savremenog globalnog govora, sa ubedljivim genius loci akcentima. Temelji se na brojnim civilizacijskim naslagama – od arhaičnih vremena do digitalnog doba, formulisan kao preplet mnoštva dragocenih niti – antičkih mislilaca, alhemičara, filozofa i poeta, mitologije, egzaktnih i humanističkih znanja, bogatog nasleđa vizuelne kulture, i još mnogo toga.
Refleksivno-narativnu potku njenog stvaralaštva odlikuje težnja da se definišu temeljni elementi i principi sveta i života, u supstancijalnom duhu antičkih filozofa, dok izuzetno značajnu referencu čine alhemijski aspekti, pre svega, stalna težnja za transformacijom materije, njenog preinačenja u duhovnu vrednost, i vice versa. U klasičnim alhemijskim spisima pojam Artist označava upravo alhemičara posvećenog ostvarenju Magnum opus-a, majstora koji ume da ujedini nespojive suprotnosti, dok je K. G. Jung zapazio kako svaki izvorni alhemičar gradi vlastitu misaonu zgradu. Upravo je neprekidni proces transformacije materije, koja donosi nove vrednosti, u središtu umetničkog graditeljskog postupka Ivane Radovanović.
Njeno stvaralaštvo odlikuje, pre svega, procesualnost, zatim, snažni, monumentalni gestovi i upotreba primarnih/prirodnih materijala, kao i istrošenih produkata industrijske epohe: zemlja, glina, slama, vuna, juta, kanap, grane, staklo, metal, šećer, fabrička kolica, železnički pragovi. Njihov odabir i tretman referentan je kompleksnom odnosu prema materijalima, pre svega, onim efemernim, Jozefa Bojsa, bliskom učenjima alhemičara i antropozofa. Takođe, uočljive su i značajne reference sa stvaralaštvom jednog od osnivača radikalnog neoavangardnog pokreta Arte povera (Siromašna umetnost), Janisa Kunelisa, koji je tzv. sirove materijale, pre svega, one povezane sa industrijom, transportom, radom i energijom, koristio kao osnovne jezičke kodove svog impozantnog opusa. Po senzibilitetu i pojedinim postupcima, stvaralaštvo Ivane Radovanović poseduje dodirne tačke i sa delom Ilije Šoškića, autora bliskog pokretu Arte povera, čija je izvedba Maksimalna energija, minimalno vreme, jedan od amblematskih radova umetnosti poslednje četvrtine 20. veka. Takođe, određeni aspekti njenog rada uputiće nas i ka prazninama Jusufa Hadžifejzovića.
U građenju svojih idejnih konstrukcija Ivana Radovanović zahvata u široko polje raznorodnih duhovnih tradicija, koristeći ih kao podsticaj, ili, u pojedinim slučajevima, preuzimajući konkretne citate. Između ostalih, to su: kineski ideogrami, Tibetanska knjiga mrtvih, stihovi T. S. Eliota, ali i crnogorskog pesnika Ratka Vujoševića. Ona se poziva na Ukidanje čoveka Klajva Stejplsa Luisa, ali ćemo u daljim asocijacijama otkriti i reference na Tišminu Upotrebu čoveka ali i kapitalni Muzilov roman Čovek bez svojstava.
Stvaralaštvo Ivane Radovanović odvija se prevashodno u domenu skulpture u proširenom polju, gde ona ispoljava naglašenu težnju za oslobađanjem od svih vrsta ograničenja – od prostornih, do formalnih. Njene izvedbe monumentalne su po formatu, ali i po svojoj misaonoj i koncepcijskoj supstanci i naboju. Svaka čestica njenih umetničkih tvorevina brižljivo je odabrana, a njihov identitet do krajnosti osvešćen. Suštinsku odrednicu njenog rada čini proces – temporalnost, transformacija, trajanje i nestajanje, reverzibilinost. Kroz njena dela konstantno fluktuira vreme, ništa nije statično, niti konačno, sve je u pokretu, jedino su promene stalne, dok tenzija između trajnog i efemernog, postojanog i trošnog, neretko dovedena do kritične tačke pucanja, gradi temeljni značenjski i dramaturški zaplet. Naglašeno refleksivna i fluidna, ukorenjena u sadašnjem vremenu, njena ostvarenja uvek su protkana i sofisticiranom ali britkom angažovanošću.
Ključni značenjski kodovi aktuelne postavke u Galeriji Kolarčeve zadužbine, ambijentalne celine koja objedinjuje objekte, mobilnu montažnu skulpturu, prostornu instalaciju, reljefe, vide-zapis i foto-dokumentaciju, radove nastajale od 2020. do 2026. godine - jesu obelisk i kocke šećera. Oslonjen na naslov poeme crnogorskog pesnika Ratka Vujoševića Orevu ar Montenegro, napisane 1965. godine, video zapis Sugar Obelisk - Orevu ar Montenegro, koji dokumentuje prostorno-vremensku izvedbu, work in progress u formi upečatljivog tableau vivant-a, polazište je i ključni putokaz za razumevanje celokupne postavke. Obelisk, snažno civilizacijsko obeležje bremenito simbolikom, stameni kameni monolit koji teži da dosegne Sunce, ovde je izveden kao čelična konstrukcija ispunjena kockicama šećera, te prepuštena delovanju spoljašnjih erozivnih sila. U uzbudljivom procesu interakcije sa okruženjem, odnosno, njegove degradacije, na kraju ostaje samo ispražnjena metalna konstrukcija. Pored niza konotacija, ovaj rad se ukazuje i kao svojevrsni dvadesetprvovekovni Vanitas ili Memento mori podsećanje na (ljudsku) prolaznost, izrečen jezikom savremene umetnosti.
Na taj rad nadovezuje se objekat imenovan po istaknutom stihu pomenute Vujoševićeve poeme - O buduće vrijeme da li si mi tuđe (što je takođe i naslov ove izložbe), bronzani reljef oivičen kockicama šećera u metalnom ramu - prolaznost pretopljena u trajno, obrubljena propadljivim. Reč je o nizu detalja, odnosno, zaustavljenih trenutaka razgradnje obeliska, preinačenih u bronzane segmente reljefa, trajnih memorijski kodova tog procesa. U našem veku, kada tajna gubi svoju snagu, budući da je gotovo sve vidljivo, pod nadzorom, dostupno pogledu, kada više ne postoje skriveni kutkovi Zemlje, sa uverenjem da ona ne obitava samo u materijalnom i vidljivom, Ivana Radovanović posvećeno i sistematično traga za tajnom.
Molitvenik/Prayer for Lost Objects, odrubljeni vrh obeliska izveden u crnom limu, postavljen na nestabilnim, pokretnim fabričkim kolicima, sa vrhom zabodenim u tlo, i prepušten destrukciji, dijagnostikuje status, odnosno posrnuće savremenog sveta, koji više ne stremi ka Suncu, već ka Hadu.
Mobilna montažna skulptura Bez naziva, gde su na fabričkim kolicima iz napuštenog pogona arhitektonski sistematično postavljeni nanosi zemlje, terakote, gipsa i kocki šećera, zapravo, mnoštvo ovekovečenih i propadljivih trenutaka promene, maestralan je i intrigantan preplet tragova procesa transformacije materije.
Celokupno stvaralaštvo Ivane Radovanović prožima vreme, kretanje i proces. Ono što je propadljivo, odnosno faze degradacije, ona preinačuje u čvrste, trajne, tradicionalne skulptorske materijale, kao što su bronza, gips ili terakota, a potom ih opet uvodi u dijalog sa efemernim, ukazujući na stalnu transformaciju, na to da je supstanca neuništiva, te da ona samo menja svoja obličja.
Na kraju, vratimo se čuvenoj latinskoj sentenci s početka ovog teksta - Omnia mutantur, nihil interit, koju je Ovidije zabeležio u svojim Metamorfozama, u prvim godinama nove ere, na prelazu dve krupne/ključne civilizacijske epohe, kada je otpočela polarizacija sveta, u čijim turbulentnim odjecima i dalje živimo. Teško je oteti se utisku da se naša planeta upravo sada nalazi na isto toliko intenzivnoj, značajnoj i krupnoj civilizacijskoj prekretnici, kao u vreme kada je pesnik napisao svoje Metamorfoze. I upravo u takvom vremenskom kontekstu, pozicionirano je stvaralaštvo Ivane Radovanović, koja se, egzistirajući nad rizičnim ponorom, hrabro suočava sa njegovim dubinama, uverena da se sve menja, i da ništa ne propada.
BLOKIRAN LUVR 😱 Nastavljaju se NEREDI U FRANCUSKOJ 🖼️
Autor: redportal.rs
