U centru Beča, nadomak Bečke državne opere, srpska istorija se čita na nemačkom. To je slika Međunarodne kampanje Memorijalnog centra Republike Srpske Upoznajte srpsko stradanje (Learn About Serbian Suffering). Nakon Njujorka, gde je u julu pokrenuta velika Međunarodna multimedijalna kampanja, Beč je njena sledeća stanica. Cilj je isti – da se kroz dokumente, arhivsku građu, svedočanstva i digitalne sadržaje, srpsko stradanje učini dostupnim publici koja o njemu često zna malo ili ga poznaje kroz već formirane istorijske i političke narative. U Beču se govori o stradanju Srba u različitim istorijskim periodima – od Prvog i Drugog svetskog rata, preko Genocida nad Srbima u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, do stradanja i progona tokom devedesetih.
Za direktora Memorijalnog centra Republike Srpske Denisa Bojića, ovo nije pitanje nametanja jednog tumačenja istorije, već pravo da Srbi govore o sopstvenim žrtvama.
- Nećemo prestati da pamtimo, nećemo prestati da govorimo činjenice i istinu o našem stradanju. Ne tražimo da bilo ko misli isto kao mi, tražimo samo pravo da govorimo o onome što je naš narod preživio, da pamtimo svoje žrtve, da svoju istoriju ne prepuštamo drugima, da je pričamo mi - rekao je Bojić.
A zašto je važno to sve jasno reći u Beču? Austrijski pisac i izdavač Hanes Hofbauer smatra da je slika o Srbima u austrijskom javnom prostoru decenijama bila snažno obeležena predstavom o Srbima kao glavnim krivcima za ratove devedesetih. On podseća da su u različitim slučajevima pred Haškim tribunalom postojali različiti ishodi za aktere ratova, navodeći kao primjere Ratka Mladića, Nasera Orića i Ramuša Haradinaja. Prema njegovom viđenju, problem pojednostavljenog istorijskog narativa ne počinje devedesetih. U austrijskom javnom prostoru i Prvi svjetski rat često se svodi na Sarajevski atentat i ulogu Srbije, bez šireg konteksta odnosa Austrougarske prema Srbiji i Balkanu.
Tu istu temu, ali iz diplomatske perspektive, otvara Marko Blagojević, ambasador Republike Srbije u Austriji. On smatra da je međunarodna javnost godinama dobijala pojednostavljenu sliku ratova na prostoru bivše Jugoslavije i da se stradanje različitih naroda ne može razumjeti ako se istorija posmatra samo kroz jedan narativ.
-Zločin ne treba da bude nigdje obojen ničim. Ako priznajemo jedan zločin, moramo priznati sve zločine, bez obzira na to ko ih je počinio
Govoreći o kulturi pamćenja, posebno upozorava na generacije Srba koje odrastaju u Austriji. Bez sistematičnog prenošenja sopstvene istorije, kaže, mladi će o svom narodu učiti prvenstveno iz sredine u kojoj žive. Zbog toga je podržao i inicijativu za organizovanje dva javna časa o srpskom stradanju u Austriji. I tu se bečka priča pomjera sa istorije na pitanje generacija. Novinarka Vera Marjanović koja gotovo četiri decenije živi u Beču podseća da su Srbi tokom devedesetih godina bili mnogo vidljiviji u javnom prostoru nego danas. Tokom NATO bombardovanja 1999. godine, prema njenom svedočenju, 78 dana su protestovali u centru Beča, na Heldenplacu, kod Hofburga i u blizini Opere. Nosili su oznake target i meta, jer su, kako kaže, kao Srbi često bili automatski svrstavani u red zločinaca. Ona smatra da je danas potrebno ponovo aktivirati dijasporu i posebno uključiti mlade.
Jedan od najvažnijih odgovora na pitanje šta je u austrijskoj javnosti nedovoljno poznato o Srbima dolazi od Davida Štokingera, aktiviste Austrijskog mirovnog pokreta. Poslije posete Jasenovcu, Štokinger je posebno govorio o stradanju srpske dece u Jastrebarskom, Sisku i Staroj Gradiški. Upravo taj dio istorije, smatra, u austrijskoj istoriografiji i javnom pamćenju nije dovoljno zastupljen.
Na potrebu da se istorija predstavlja dokumentovano, bez relativizacije, ukazuje Siniša Bencun, ambasador Bosne i Hercegovine u Austriji. Poručuje da suočavanje sa prošlošću mora biti zasnovano na činjenicama.
Mi smo danas svjedoci različitih pokušaja revizije ili relativizacije istorije, što nije dobro. To je velika opasnost za pravilno sagledavanje prošlosti.
Na značaj kampanje za srpsku zajednicu u Austriji ukazuje i Ilija Tufegdžić, poslanik Slobodarske partije u pokrajini i gradu Beču. On podsjeća da ni dio mladih Srba koji odrastaju u Austriji, kao ni austrijska javnost, nije dovoljno upoznat sa stradanjem srpskog naroda. On je istakao da digitalna postavka donosi činjenice o stradanju Srba, te da je važno da se zna ko je šta radio, kako bi se spriječilo ponavljanje zločina. Tufegdžić je posebno govorio o ličnom odnosu prema temi, navodeći da njegovo poreklo vodi iz Pive, gdje je 1943. godine u masakru stradalo oko 1.300 ljudi, među kojima veliki broj dece i žena.
- Možemo oprostiti, ali ne smemo zaboraviti - poručio je Tufegdžić, naglasivši da mlade generacije srpskog porekla koje odrastaju u Austriji moraju znati za žrtve svojih predaka, ali i da se o zločinima govori kako se nikada više ne bi ponovili.
NBA kupuje Evroligu? 😲🏀
Autor: redportal.rs
