Izgradnja složenih megalitskih grobnica bila je jedno od glavnih obeležja neolitskog perioda u Evropi. Ipak, čini se da je ova praksa prilično naglo prestala krajem četvrtog milenijuma pre nove ere. Naučnici su izneli brojne teorije kako bi objasnili ovu iznenadnu promenu, a nova studija sugeriše da bi razlog mogao biti povezan sa velikim demografskim kolapsom poznatim kao „neolitski pad“.
Ranije genetičke analize u Skandinaviji pokazale su da je prestanak gradnje megalitskih grobnica vremenski poklopljen sa naglom promenom u sastavu stanovništva, kada su neolitske zemljoradnike zamenili doseljenici sa evroazijske stepe. Kako bi proverili da li se sličan proces dogodio i u drugim delovima Evrope, autori studije analizirali su DNK 132 osobe sahranjene u neolitskoj grobnici tipa allée sépulcrale u mestu Biri, nedaleko od Pariza.
Rezultati pokazuju da je grobnica korišćena u dve odvojene faze. Prva faza trajala je približno od 3200. do 3100. godine pre nove ere i obuhvata osobe sa lokalnim poreklom. Druga faza, međutim, uključuje posmrtne ostatke ljudi sa genetskim nasleđem koje potiče sa Iberijskog poluostrva i iz južne Francuske, što ukazuje na smenu stanovništva koja je započela oko 2900. godine pre nove ere.
Kako je naveo jedan od autora studije Frederik Sirshelm:
Uočava se jasan genetski prekid između dve faze sahranjivanja. Ljudi koji su koristili grobnicu pre i posle tog sloma očigledno pripadaju potpuno različitim populacijama. To nam govori da se dogodio neki značajan događaj – velika kriza koja je dovela do nestanka jedne populacije i dolaska druge.
Prema rečima istraživača, ovi rezultati podudaraju se sa nalazima iz drugih neolitskih grobnica u Nemačkoj, Danskoj i Švedskoj, gde su takođe pronađeni dokazi o promenama u sastavu stanovništva početkom trećeg milenijuma pre nove ere. Sve zajedno, ovi podaci ukazuju na rasprostranjeni neolitski pad, tokom kojeg su zajednice koje su gradile megalitske grobnice nestale, a kasnije ih zamenili doseljenici iz južne Evrope ili sa evroazijske stepe.
Pored drugačijeg genetskog porekla, kasniji doseljenici pokazivali su i kulturne razlike u odnosu na prvobitne graditelje tih grobnica, naročito kada je reč o pogrebnim običajima. Na primer, u Biriju su sahrane iz prve faze uglavnom bile poravnate sa glavnom osom grobnice, a tela su polagana u ispruženom položaju. U drugoj fazi takva pravila nisu poštovana, a tela su često bila sahranjivana u zgrčenom položaju.
Ključno pitanje, međutim, jeste šta je izazvalo ovaj široko rasprostranjeni neolitski pad. U potrazi za odgovorima, autori studije ukazuju na činjenicu da je u prvoj fazi sahranjivanja u Biriju pronađen izuzetno veliki broj skeleta beba i dece. To, kako navode, „ukazuje na povećanu smrtnost, naročito među mladima, što može upućivati na katastrofalan događaj poput rata, gladi ili izbijanja bolesti“.
Istraživači su takođe otkrili visoku prisutnost DNK smrtonosnih patogena, uključujući bakteriju Yersinia pestis, uzročnika kuge, u skeletima iz prve faze sahranjivanja u Biriju. To otvara mogućnost da je izbijanje bolesti doprinelo neolitskom padu – ideju koja je već ranije iznošena, ali koja i dalje ostaje donekle spekulativna i predmet rasprava među naučnicima.
Kako objašnjava takođe jedan od autora studije Martin Sikora:
Uprkos određenim neizvesnostima, rezultati ove nove studije potvrđuju da je neolitski pad bio široko rasprostranjen fenomen, sugerišući da je prestanak gradnje megalitskih grobnica bio povezan sa masovnim pomorom stanovništva širom Evrope. Nakon određenog perioda zastoja, zajedničke grobnice koje su podizale neolitske zajednice ponovo su počele da koriste druge kulture koje su se širile na teritorije opustele nakon ovog demografskog sloma.
Kako se zaključuje na kraju:
Autor: redportal.rs
